BİLGİSAYARLI MUHASEBE EĞİTİM SETİ

DÖNEM SONU MUHASEBE İŞLEMLERİ KISACA AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDEDİR. 

 

1-Kasa farklarının değerlemesi ve muhasebe kayıtları

2-Değersiz alacaklar

3-Şüpheli alacaklar

4-Alacak-borç senetleri reeskontu

5-Dönem sonu stok sayım farkları

6-Amortisman uygulamalarına ilişkin notlar

7-Vergi ve diğer yasal yükümlülükler karşılıkları:

8-Dönem sonu kapanış işlemleri

9-Maliyet hesaplarının gelir hesaplarına aktarı

10-Gelir tablosu hesaplarının kapatılması

Kasa farklarının değerlemesi ve muhasebe kayıtları

Kasa hesabı işletmelerin nakit varlığını gösteren hesaplardan biri olup, yasal defter kayıtları üzerinden, kasa hesabının borcu ile alacağı arasındaki fark “kasa mevcudunu” verir.

İşletmede, dönem içinde veya  yıl sonu sayımında kasa fazlalığı veya noksanı ortaya çıkmışsa ve bu tutarlar ilgili düzenleyici hesaplara alınmışsa, ilgili fark hesaplarının dönem sonunda kapatılması gerekir.

Kasa sayım noksanı

Fiili kasa mevcudu, kaydi mevcuttan az ise kasa noksanı söz konusudur. Kasa noksanının, GVK da yeralan “….sermayede vukua gelen eksilmeler zarar addolunmaz.” hükmüne göre dönem kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün değildir.

Kasa noksanlığı halinde, gerekli düzeltici muhasebe kayıtlarında kullanılan hesap “197-Sayım ve Tesellüm Noksanları”dır. Anılan hesap geçici bir hesap olup, kapatılması gerekir. İşleyişi ise şu şekildedir:

_____________________31.12.2006 _______________

197      Sayım ve Tesellüm Noksanları Hs XX

                            100      Kasa Hs.                XX

_____________________ / ________________________

-           Kasa noksanlığının nedeni kasa sorumlusu ise;

 

_____________________31.12.2006 ________________

135      Personelden Alacaklar  hs         XX     

            197      Sayım ve Tesellüm Noksanları  hs    XX

_____________________ / ________________________

Kasa noksanlığının nedeni çalınma ise veya neden bilinemiyorsa, hesap şu şekilde kapatılır;

 

_____________________31.12.2006 _________________

689    Diğer Olağan Dışı Gider ve Zararlar hs   XX

 

                        197  Sayım ve Tesellüm  Noksanları hs  XX

_____________________ / ________________________

 

Kasadan para çalınması, normal ticari faaliyet sonucu ortaya çıkan bir zarar olmadığı için, bu şekilde ortaya çıkan kasa noksanlıklarının kanunen kabul edilmeyen gider olarak değerlendirilmesi ve ticari kardan mali kara geçişte, ticari kara ilave edilmesi gerekir.

 

Kasa sayım fazlası

Fiili sayım sonucu kasa mevcudunun, yasal kayıtlara göre oluşan mevcuttan fazla olduğunun tespit edilmesi durumunda kasa fazlalığı söz konusudur. Kasa fazlalığı, bilanço aktifinde artışı ifade eder. Kasa fazlalığı halinde, gerekli düzeltici muhasebe kayıtlarında kullanılan hesap “397. Sayım ve Tesellüm Fazlaları”dır. Bu geçici hesabın işleyişi şu şekildedir:

_____________________ 31.12.2006 __________________

 

100      Kasa Hs        XX

             397    Sayım ve Tesellüm Fazlaları hs   XX

_____________________ / ________________________

- Kasa fazlalığının nedeni bilenmiyorsa yapılması gereken kayıt;

 

_____________________ 31.12.2006 _________________

100      Sayım ve Tesellüm Fazlaları hs    XX

 

            671      Önceki Dönem Gelir ve Karlar hs   XX

_____________________ / ________________________

 

 

Değersiz alacaklar

 

VUK 322. md. göre “ kazai bir hükme veya kanaat getirici bir vesikaya göre artık tahsiline imkan kalmayan alacaklar değersiz alacaktır. Değersiz alacaklar,  bu mahiyete girdikleri tarihte tasarruf değerlerini kaybederler ve kayıtlı değerleri ile zarara geçirilerek yok edilirler’’.

Kanunun uygulamasında alacağın değersiz sayılması için kazai hükümle kasdedilen mahkeme kararıdır. Kanaat verici vesika ise, mahkeme tarafından verilmiş borçlu hakkındaki gaiplik kararı, icra takibatına  ait dosyanın işlemden kaldırıldığını gösteren icra memurluğu yazısı, borçlunun ölümü ve mirasçılarının bulunmadığını kanıtlayan resmi soruşturma belgesi, Ticaret Mahkemesi tarafından  borçlu hakkında verilmiş bulunan iflas kararı gibi belgelerdir.

Değersiz hale gelen alacaklar, değersiz hale geldikleri yıl kayıtlı değerleri ile zarara geçirilerek yok edilirler. Borçlu ile konkordato anlaşması yapılmış ise konkordato dışı kalan alacak kısmı değersiz alacak addolunur. Avans niteliğindeki bir alacağın değersiz alacak  haline gelmesi  nedeni ile karşılık yolu ile gider yazılması mümkün değildir.

 

Şüpheli alacaklar

 

VUK 323. md. göre ticari veya zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olmak şartı ile ;     dava veya icra safhasında bulunan alacaklar;  yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenilmesine rağmen , borçlu tarafından ödenmemiş bulunan dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük alacaklar  şüpheli alacak sayılır.

Şüpheli hale gelen alacaklar için değerleme gününde tasarruf değerine göre pasifte karşılık ayrılabilir. Teminatlı alacaklarda karşılık, alacağın teminatsız kısmı için  ayrılır.

Şüpheli hale gelen alacaklar için dönem sonu kayıtları aşağıdaki gibi olacaktır.

 

Alacak şüpheli hale gelmişse;

 ____________ 31.12.2006 _________________

    128 Şüpheli Alacaklar  hs  XX

 

             120 Alıcılar  hs     XX

 ______________  /  _____________________

 

Alacak için karşılık ayrılması

______________ 13.12.2006________________

 

      654  Karşılık Giderleri hs  XX

                      129 Şüpheli Al.Kar. hs  XX

 _________________  /  ___________________

 

 

Alacak-borç senetleri reeskontu

 

Reeskont işlemi

 Alacak ve borçlar VUK281 ve 285. md. göre  mukayyet, yani deftere kayıtlı değerleriyle değerlenirler. Aynı Kanunun 264. md. göre tasarruf değeri, bir iktisadi kıymetin değerleme gününde sahibi için arz ettiği gerçek değeridir.

Teminata veya tahsile verilen senetler: Teminata veya tahsile verilen senetler de anılan şartları taşımak kaydıyla reeskont işlemine tabi tutulabilirler.

 Şüpheli alacaklarda reeskont: Şüpheli alacaklar genel olarak vadesi geçmiş olan alacaklardır. Vadesi geçmemiş olsa dahi şüphelilik halinin kesinleşmesi ile birlikte sent muaccel hale geleceğinden bu tür senetler için dönem sonunda reeskont hesaplanmaz. Şartları taşıması halinde şüpheli alacak karşılığı ayrılır.

 Avans niteliğindeki alacak senetlerinde reeskont: Dönem ticari kazancının tespitinde dikkate alınmayan (hasılat yazılmayan) senetlere dönem sonu itibariyle reeskont hesaplanmayacaktır. Hatır senedi de bu kapsamdadır.

Senetsiz alacaklarda reeskont: Senede bağlanmamış alacaklar için mali kanunlar açısından reeskont hesaplanmayacaktır. Bu tür alacaklar için hesaplanan reeskont giderleri KKEG olarak değerlendirilmelidir.

 Vade içermeyen senetler: Vade içermeyen senetler reeskonta tabi tutulmayacaktır.

 Katma Değer Vergisi alacakları: KDV, tahsil eden işletme için bir hasılat veya gelir unsuru değildir. İşletmenin fonksiyonu burada vergi tahsiline aracılıktır. Bu nedenle işletmelerin müşterilerinden olan senede bağlı KDV alacağı için reeskont hesaplanmayacaktır.

 

Dönem sonu stok sayım farkları

 

İşletmeler dönem sonlarında stoklarının fiili envanterini ve kaydi envanterini tespit eder.  Farklılık bulunması halinde kaydi envanter fiili envanter seviyesine getirilmelidir. Değerlemede fiili envanter sonuçları dikkate alınmalıdır. Değerleme sonucu ortaya çıkan stok sayım noksanlıları ve fazlalıkları doğrudan gelir gider hesaplarına yansıtılmak yerine sebebi bulunana kadar 197 ve 397 no.lu hesaplarda takip edilmelidir.

 

Sebebi bulunamayan sayım fazlası

_______________31.12.2006 _______________

153 Ticari Mallar hs xx

            397 Sayım Fazlası hs xx

_______________31.12.2006 _______________

397 Sayım Fazlası hs xx

            679 Olağan Dışı Gelir ve Karlar hs xx

_______________ / _______________

 

Sebebi bulunamayan sayım noksanı

 

_______________31.12.2006 _______________

197 Sayım Noksanı hs xx

            153 Ticari Mallar hs xx

_______________ 31.12.2006 _______________

 

689 Olağan Dışı Giderler hs xx

689 KDV’si xx

            197 Sayım Noksanı hs xx

            391 Hesaplanan KDV hs xx

_______________ / _______________

 

Sebebi bulunamayan stok sayım noksanına ilişkin KDV’nin ve noksan tutarının KV. matrahının tespitinde Kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınacağı unutulmamalıdır.

 

Amortisman uygulamalarına ilişkin notlar

 

Amortisman yöntemleri

 

Normal Amortisman

Normal Amortisman yönteminde amortismanın uygulanacağı süre, 1(bir) rakamının sabit kıymetin aktife girdiği ilk yılında uygulanan amortisman oranına bölünmesi yoluyla bulunur.

 

Azalan Bakiyeler Usulünde Amortisman

 

Azalan Bakiyeler Usulünde Amortisman VUK’nun mükerrer 315. maddesi ile sadece bilanço usulüne göre defter tutan mükelleflere tanınmış bir haktır. Bu yöntemde mükellefler normal amortisman yönteminden farklı olarak sabit kıymetlerinin amortismanlarını kıymetin aktif değeri üzerinden değil, kıymetin aktif değerinden aynı kıymete ait birikmiş amortismanın çıkarılması yoluyla hesaplanan net defter değeri üzerinden ayırırlar. Ancak bu yöntemde uygulanan amortisman oranı normal amortisman yönteminde uygulanan oranın iki katıdır.

 

Amortisman  Yöntemi Değişiklikleri

 

Başlangıçta azalan bakiyeler yöntemini seçenler için daha sonra normal yönteme geçmelerinde yasa açısından herhangi bir sakınca yoktur. Ancak, normal usulden azalan bakiyeler usulüne geçiş yasaklanmıştır.

 

Vergi ve diğer yasal yükümlülükler karşılıkları:

 

İşletmelerin cari dönemde kar elde etmeleri durumunda bu karlar üzerinden izleyen yıl içinde beyan edilip ödenecek kazanç vergileri için tek düzen hesap planı uyarınca vergi karşılığı tesis edilmesi ve dönem sonu bilançosunda (bilanço pasifinde) 370 nolu hesap kullanılarak gösterilmesi zorunludur. Vergi karşılığının hesaplanmasında kazanç vergileri üzerinden hesaplanacak stopaj ve fon tutarı dikkate alınacaktır. Bu vergi kurumlar vergisinin tahakkuk ettirilmesi ile kapatılır.

 

Örnek: bir işletme 2006 yılında 10,000- YTL tutarında mali kar elde etmiş ve 2.000-YTL tutarında geçici vergi ödemiştir.  

____________________________31.2.2006 ____________________________

691- Dönem Karı Vergi ve Diğer Yükümlülükler Karşılıkları  hs  2.000         

              370-Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yüküm. Karş. hs  2.000

____________________________31.12.2006 ____________________________

371- Dönem Karının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükler     2.000      

                        193- Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar hs                           2.000  

____________________________ / ____________________________   

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)
  • FriendFeed'de Paylaş
  • Facebook'ta Paylaş
  • Twitter'da Paylaş
  • KAPAT
    Yandex.Metrica
    Muhasebe Kayıtları - Muhasebe Kaydı - Örnek Muhasebe Kayıtları